Infraroodpanelen combineren met zonnepanelen

Infraroodpanelen en zonnepanelen lijken op het eerste zicht een ideale combinatie: je verwarmt op elektriciteit en je wekt diezelfde elektriciteit zelf op. Toch is het verhaal in Vlaanderen genuanceerder dan veel verkopers laten uitschijnen. De seizoenen werken namelijk net niet in jouw voordeel, en het Vlaamse capaciteitstarief verandert de rekensom grondig. In dit artikel leggen we helder uit hoe beide technieken samenwerken, waar de valkuilen zitten en wanneer de combinatie wel of net niet rendeert.

Waarom de combinatie logisch lijkt

Een infraroodpaneel is in de kern een elektrische verwarming. Het zet stroom om in warmtestraling die rechtstreeks objecten, muren en mensen opwarmt, zonder eerst de lucht op te warmen zoals een klassieke convectieverwarming doet. Het rendement op het toestel zelf is bijna 100 procent: vrijwel alle elektriciteit wordt warmte. Het grote nadeel is de prijs van die elektriciteit, die per kWh doorgaans een stuk duurder is dan aardgas of de warmte uit een warmtepomp.

Daar komen zonnepanelen in beeld. Wek je je eigen stroom op, dan daalt de prijs per kWh fors voor het deel dat je rechtstreeks verbruikt. De redenering luidt dan: ik verwarm gratis met de zon. In de praktijk klopt dat maar gedeeltelijk, en net dat verschil bepaalt of je een slimme investering doet of niet.

Het seizoensprobleem: zon en warmtevraag lopen niet gelijk

De grootste denkfout is veronderstellen dat de stroom van je panelen samenvalt met je verwarmingsbehoefte. Het tegendeel is waar. In Vlaanderen wekken zonnepanelen het meeste op tussen mei en augustus, precies wanneer je nauwelijks verwarmt. In december en januari, wanneer infraroodpanelen het hardst draaien, leveren diezelfde zonnepanelen maar een fractie van hun jaaropbrengst, vaak slechts enkele uren effectief zonlicht per dag.

Het gevolg is duidelijk:

• 's Winters verwarm je grotendeels met stroom van het net, tegen het volle tarief, omdat je panelen dan weinig produceren.
• 's Avonds en 's nachts, wanneer de verwarming vaak het meest aanstaat, leveren zonnepanelen sowieso niets.
• In de zomer heb je een overschot aan zonnestroom, maar geen verwarmingsvraag om het in te zetten.

Met andere woorden: zonder extra ingrepen dekt je zonne-installatie maar een beperkt deel van je werkelijke verwarmingskosten. De marketingbelofte van gratis warmte gaat vooral op voor de tussenseizoenen, niet voor de koudste maanden.

Het einde van de terugdraaiende teller

Vroeger maakte de terugdraaiende teller de combinatie aantrekkelijker. Je zomeroverschot draaide de teller terug en je gebruikte die saldobalans als het ware in de winter. Voor wie sinds een aantal jaar een digitale meter heeft, geldt dat principe niet meer. Vandaag krijg je voor stroom die je injecteert op het net een injectievergoeding die doorgaans veel lager ligt dan wat je betaalt om stroom af te nemen.

Concreet betekent dit dat je zomeroverschot je winterse verwarmingsfactuur niet langer rechtstreeks compenseert zoals voorheen. De waarde zit nu vooral in zelfverbruik: elke kWh die je op het moment van opwekking zelf gebruikt, is veel meer waard dan een kWh die je injecteert. Voor infraroodverwarming is dat lastig, want de warmtevraag en de opwekpiek vallen zelden samen.

Let op het capaciteitstarief

In Vlaanderen betaal je sinds de invoering van het capaciteitstarief een deel van je nettarief op basis van je hoogste kwartiervermogen, je maandpiek. Infraroodpanelen kunnen behoorlijk wat vermogen tegelijk trekken, zeker als je verschillende panelen samen laat opstarten op een koude ochtend. Schakel je meerdere panelen, een elektrische boiler en bijvoorbeeld een oven gelijktijdig in, dan kan je maandpiek omhoogschieten en je nettarief stijgen.

Wie infraroodverwarming overweegt, doet er goed aan om vermogenspieken te spreiden, bijvoorbeeld met thermostaten die niet alle zones tegelijk opstarten. De exacte tariefstructuur en bedragen wijzigen regelmatig, dus controleer altijd de actuele tarieven bij je netbeheerder en leverancier voor je een berekening maakt.

Wanneer de combinatie wel rendeert

Er zijn situaties waarin infraroodpanelen samen met zonnepanelen wel degelijk verstandig zijn:

• Bijverwarming in plaats van hoofdverwarming. In een bureau, badkamer, hobbyruimte of veranda die je af en toe en vaak overdag gebruikt, valt de warmtevraag beter samen met de zonne-opwekking.
• Goed geisoleerde, kleine ruimtes. Hoe lager de warmtevraag, hoe kleiner de elektriciteitsfactuur, en hoe sneller je eigen zonnestroom een betekenisvol aandeel dekt.
• Tweede verblijven of ruimtes met laag gebruik. Daar wegen de lage aankoop- en installatiekost en het ontbreken van onderhoud zwaarder door dan het verbruik.
• In combinatie met een thuisbatterij. Een batterij slaat overdag zonnestroom op voor verbruik 's avonds. Dat verbetert het zelfverbruik, al blijft de winterproductie beperkt en is de meerkost van een batterij aanzienlijk.

Voor een volledige woning als enige verwarming is de combinatie zelden de goedkoopste oplossing. Een goed gedimensioneerde warmtepomp gebruikt voor dezelfde warmte doorgaans drie tot vier keer minder stroom, waardoor je zonnestroom verder reikt en je winterfactuur lager ligt.

Premies en fiscaliteit

Voor zonnepanelen zelf bestaan er in Vlaanderen wisselende ondersteuningsmechanismen, en de spelregels rond injectievergoeding, btw en eventuele premies veranderen geregeld. Voor infraroodpanelen als zuivere elektrische verwarming zijn er doorgaans geen specifieke verwarmingspremies, in tegenstelling tot warmtepompen, die wel vaak in aanmerking komen voor steun. Reken jezelf dus niet rijk op basis van oude informatie. Controleer steeds de actuele bedragen en voorwaarden bij de Vlaamse overheid, je netbeheerder en je gemeente, want deze wijzigen regelmatig.

Een realistische rekensom maken

Wil je weten of de combinatie voor jou opgaat, vertrek dan niet van de jaaropbrengst van je panelen maar van de match per moment. Schat in hoeveel van je verwarmingsverbruik effectief overdag en in het zonnige seizoen valt. Houd rekening met:

• Je werkelijke zelfverbruikpercentage tijdens het stookseizoen, niet over het hele jaar.
• Het verschil tussen je afnametarief en je injectievergoeding.
• De impact op je capaciteitstarief door gelijktijdige pieken.
• De lage investerings- en onderhoudskost van infrarood tegenover alternatieven.

Pas als je die elementen samenbrengt, krijg je een eerlijk beeld. In veel gevallen blijkt infrarood ideaal als gerichte bijverwarming en minder geschikt als volledige woningverwarming, ook met zonnepanelen erbij.

Veelgestelde vragen

Verwarm ik gratis als ik infraroodpanelen aan zonnepanelen koppel?

Nee, niet in de praktijk. Je zonnepanelen produceren het meest in de zomer en overdag, terwijl je verwarming vooral in de winter en 's avonds draait. Een deel van je warmte kan je met eigen stroom dekken, maar het grootste verbruik valt buiten de zonne-piek en betaal je tegen het netzariff. Spreek dus eerder van een gedeeltelijke besparing dan van gratis verwarmen.

Is infrarood met zonnepanelen beter dan een warmtepomp?

Voor een volledige woning meestal niet. Een warmtepomp levert per kWh stroom doorgaans drie tot vier keer meer warmte, waardoor je dezelfde zonnestroom veel verder rekt en je winterfactuur lager uitvalt. Infrarood scoort vooral als goedkope, onderhoudsvrije bijverwarming voor afzonderlijke ruimtes die je niet permanent verwarmt.

Heb ik een thuisbatterij nodig om de combinatie rendabel te maken?

Een batterij verhoogt je zelfverbruik door overdag opgewekte stroom 's avonds beschikbaar te maken, wat helpt. Toch lost het het seizoensprobleem niet op: in de winter is er simpelweg weinig zon om op te slaan. Reken de meerkost van een batterij dus apart door en verwacht er geen wonderen van voor je winterverwarming.

Hoe vermijd ik een hoog capaciteitstarief met infraroodpanelen?

Vermijd dat veel toestellen tegelijk opstarten. Door je infraroodpanelen gespreid in te schakelen, slimme thermostaten te gebruiken en zware verbruikers zoals een elektrische boiler of oven niet gelijktijdig met je verwarming te laten draaien, hou je je maandpiek lager. Controleer altijd de actuele tariefstructuur, want die wijzigt regelmatig.