Gas of all-electric: wat kies je?

Bij een nieuwbouw of een grondige renovatie sta je vroeg of laat voor een keuze die de komende decennia je energiefactuur bepaalt: ga je voor een combinatie van gas en elektriciteit, of kies je resoluut voor all-electric? In Vlaanderen is dit allang geen detail meer. De keuze raakt aan je investering, je maandelijkse kosten, je energiecontract en zelfs aan wat je later voor je woning krijgt bij verkoop. In deze gids zetten we de twee opties helder naast elkaar, zonder verkooppraat en met aandacht voor de typisch Vlaamse spelregels zoals het capaciteitstarief en de rol van de VREG.

Wat betekenen gas en all-electric concreet?

Een klassieke Vlaamse woning draait vaak op twee energiedragers. Elektriciteit voor verlichting, toestellen en stopcontacten, en aardgas voor verwarming, sanitair warm water en soms koken. Je hebt dan twee aansluitingen, twee meters en doorgaans ook twee delen op je energiecontract: een stuk voor elektriciteit en een stuk voor gas.

Bij een all-electric woning verdwijnt de gasaansluiting volledig. Alles loopt op elektriciteit. De verwarming gebeurt meestal met een warmtepomp, warm water via een warmtepompboiler of doorstroomtoestel, en koken op inductie. Je hebt nog maar een aansluiting en een energiecontract voor elektriciteit. Dat klinkt eenvoudig, maar het verschuift het hele kostenplaatje naar je elektriciteitsverbruik, en net daar speelt de Vlaamse tariefstructuur een grote rol.

De impact op je energiecontract

Met gas en elektriciteit sluit je in feite twee contracten af, vaak bij dezelfde leverancier maar niet noodzakelijk. Je betaalt twee keer een vaste abonnementskost, en je bent gevoelig voor schommelingen in zowel de gas- als de elektriciteitsprijs. Het voordeel is spreiding: als de gasprijs piekt, blijft je elektriciteit relatief stabiel, en omgekeerd.

Bij all-electric concentreer je alles op een contract. Dat maakt het overzichtelijker en je valt een vaste abonnementskost weg. Tegelijk word je volledig afhankelijk van de elektriciteitsprijs. Hier wordt het type contract belangrijk. Een aantal opties om te overwegen:

• Vast tarief: je prijs ligt voor een bepaalde periode vast, wat zekerheid geeft maar vaak iets duurder uitvalt.
• Variabel tarief: je prijs volgt de markt, met kans op voordeel als de prijzen dalen maar ook op hogere kosten bij pieken.
• Dynamisch tarief: je betaalt de uurprijs van de markt, interessant voor wie een warmtepomp, batterij of laadpaal slim kan sturen naar goedkope momenten.

Vooral voor all-electric woningen kan een variabel of dynamisch contract veel verschil maken, op voorwaarde dat je verbruik kan verschuiven naar de momenten dat stroom goedkoper is. Vergelijk leveranciers altijd via de officiele V-test van de VREG, want de tarieven en formules wijzigen regelmatig.

Het capaciteitstarief: het kantelpunt

Sinds de invoering van het capaciteitstarief in Vlaanderen betaal je voor het gebruik van het elektriciteitsnet niet langer enkel op basis van je totale verbruik, maar ook op basis van je maandpiek. Concreet telt het hoogste kwartiervermogen dat je in een maand afneemt mee voor het nettarief. Hoe meer toestellen je tegelijk laat draaien, hoe hoger die piek en dus je kosten.

Dit is precies het punt waar all-electric extra aandacht vraagt. Een warmtepomp, een laadpaal voor een elektrische wagen en een inductiekookplaat die toevallig samen aanstaan, jagen je piek snel de hoogte in. Wie all-electric gaat, doet er goed aan om verbruik te spreiden, bijvoorbeeld door de wagen 's nachts trager te laden of de warmtepomp niet samen met andere grootverbruikers te laten pieken. Bij een gaswoning gebeurt de verwarming via gas, waardoor je elektrische piek doorgaans lager en vlakker blijft.

De exacte berekening en de tarieven van het capaciteitstarief worden door de netbeheerder bepaald en kunnen jaarlijks aangepast worden. Controleer de actuele bedragen, want deze wijzigen regelmatig.

Investering, premies en rendement

All-electric vraagt doorgaans een hogere investering vooraf. Een warmtepomp met de nodige aanpassingen, een goed geisoleerde woning en vloerverwarming kosten meer dan een klassieke gasketel. Daar staat tegenover dat je geen gasaansluiting en geen jaarlijks ketelonderhoud voor gas meer hebt, en dat een warmtepomp per eenheid warmte efficienter is dan verbranding.

De Vlaamse overheid en netbeheerder Fluvius voorzien premies voor onder meer warmtepompen, isolatie en de afkoppeling van gas. De bedragen en voorwaarden veranderen echter geregeld en hangen af van het type woning, het bouwjaar en je gezinssituatie. Ga er niet van uit dat een premie die vorig jaar gold, vandaag nog dezelfde is. Raadpleeg de actuele premievoorwaarden voor je beslist, deze wijzigen regelmatig.

Belangrijk om te beseffen: een warmtepomp rendeert het best in een goed geisoleerde woning met lage temperatuurverwarming. In een oudere, slecht geisoleerde woning kan all-electric je elektriciteitsfactuur juist opdrijven. De staat van je woning is dus vaak doorslaggevender dan de keuze tussen gas en elektriciteit op zich.

Wat met de toekomst?

Het Vlaamse en Europese beleid stuurt duidelijk richting elektrificatie en weg van fossiele brandstoffen. Voor nieuwbouw wordt all-electric steeds meer de norm, mede door de strenger wordende EPB-eisen. Wie vandaag nog volop in een gasinstallatie investeert, moet er rekening mee houden dat de regelgeving en eventuele toekomstige kosten rond gas op termijn kunnen veranderen.

Tegelijk is gas vandaag nog steeds een betrouwbare en in aanschaf vaak goedkopere optie, zeker bij een renovatie waar all-electric technisch lastig of erg duur uitvalt. Een tussenoplossing bestaat ook: een hybride warmtepomp die samenwerkt met een bestaande gasketel. Die vangt het grootste deel van de verwarming elektrisch op en schakelt enkel bij strenge vrieskou over op gas.

Hoe maak je de keuze?

Er is geen universeel juist antwoord. De beste keuze hangt af van je concrete situatie. Loop deze punten na voor je beslist:

• Isolatie: is je woning goed geisoleerd of kan je dat realistisch maken? Zonder goede isolatie verlies je veel van het voordeel van all-electric.
• Verwarmingssysteem: heb je vloerverwarming of grote radiatoren die op lage temperatuur kunnen draaien?
• Verbruiksprofiel: rijd je elektrisch, heb je zonnepanelen, kan je verbruik spreiden om je piek laag te houden?
• Budget: kan je de hogere beginkost van all-electric dragen, eventueel met premies?
• Tijdshorizon: blijf je lang in de woning wonen, zodat de investering kan terugverdienen?

Wie nieuw bouwt met goede isolatie en vloerverwarming, zit vaak gebeurd met all-electric, zeker in combinatie met zonnepanelen en een slim energiecontract. Wie renoveert met beperkt budget of een woning die lastig te isoleren is, vaart soms beter met gas of een hybride oplossing. Reken in beide gevallen niet enkel op de aankoopprijs, maar bekijk de totale kost over vijftien tot twintig jaar, inclusief verbruik, onderhoud en nettarieven.

Veelgestelde vragen

Is all-electric altijd goedkoper dan gas?

Nee. All-electric is vooral voordelig in goed geisoleerde woningen met lage temperatuurverwarming. In een slecht geisoleerd huis kan een warmtepomp je elektriciteitsfactuur fors verhogen. De totale kost hangt af van je isolatie, je verbruiksprofiel en het type energiecontract dat je kiest.

Heeft het capaciteitstarief invloed op mijn keuze?

Ja. Omdat het capaciteitstarief je maandelijkse piekverbruik laat meetellen, kan een all-electric woning met warmtepomp en laadpaal hogere nettarieven krijgen als alles tegelijk draait. Door je verbruik te spreiden hou je die piek lager. Controleer de actuele tarieven, want deze wijzigen regelmatig.

Kan ik mijn gasaansluiting later nog afkoppelen?

Dat kan, maar het brengt kosten mee voor het afsluiten van de aansluiting. Soms bestaan er premies om gas af te koppelen wanneer je overschakelt naar een warmtepomp. De voorwaarden en bedragen veranderen geregeld, dus informeer vooraf bij Fluvius en bekijk de actuele premievoorwaarden.

Welk energiecontract past het best bij all-electric?

Dat hangt af van hoe flexibel je verbruik is. Wie zijn warmtepomp, batterij of laadpaal kan sturen naar goedkope momenten, haalt vaak voordeel uit een variabel of dynamisch contract. Wie zekerheid verkiest, kiest beter een vast tarief. Vergelijk altijd via de V-test van de VREG voor je beslist.